გამომქვეყნებელი Bookkeeping.ge — Assio Lex and Associates LLC
განახლებულია
საერთაშორისო დაბეგვრა და ბიზნესი საქართველოში
ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებას შეუძლია შეამციროს საზღვარგარეთული გადახდის გადასახადი, განსაზღვროს, სად იბეგრება ბიზნესის მოგება, ან ხელი შეუწყოს ურთიერთგადამფარავი საგადასახადო მოთხოვნების გადაწყვეტას. Bookkeeping.ge ეხმარება კომპანიებსა და ფიზიკურ პირებს, საქართველოს შეთანხმებებით გათვალისწინებული წესები რეალურ შემოსავალს მიუსადაგონ, სათანადო ცნობებისა და სააღრიცხვო ჩანაწერების საფუძველზე.
განიხილეთ თქვენი საერთაშორისო საგადასახადო საკითხი
რას უზრუნველყოფს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმება
ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმება, რომელსაც ხშირად DTA-ს ან საგადასახადო შეთანხმებას უწოდებენ, დაბეგვრის უფლებებს ორ იურისდიქციას შორის ანაწილებს. შედეგი დამოკიდებულია შემოსავლის მიმღებ პირზე, შემოსავლის სახესა და შეთანხმების შესაბამის მუხლზე. რეზიდენტობა, ბიზნესის მოგება, დაქირავებით მუშაობა, დივიდენდები, პროცენტი, როიალტი და ქონებიდან მიღებული შემოსავალი ანალიზის სხვადასხვა ნაწილია.
დაიწყეთ შიდა კანონმდებლობით განსაზღვრული საგადასახადო მდგომარეობით, შემდეგ კი განიხილეთ შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათი. შეთანხმებით დაწესებული მაქსიმალური განაკვეთი არ ზრდის შიდა კანონმდებლობის უფრო დაბალ განაკვეთს. როდესაც შეღავათი ხელმისაწვდომია, გადახდის ჩანაწერებმა და პროცედურის ფარგლებში წარდგენილმა დოკუმენტებმა უნდა განმარტოს, რატომ იქნა გამოყენებული შემცირებული განაკვეთი ან გათავისუფლება.
საქართველოს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებების ქსელი
2026 წლის 18 ოქტომბერს ჩატარებული მიმოხილვის თანახმად, საქართველოს ძალაში აქვს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების 58 შეთანხმება. ქსელი მოიცავს ქვემოთ ჩამოთვლილ პარტნიორებს. მხოლოდ ის, რომ ქვეყანა შეთანხმებების ქსელში შედის, შედეგს არ განსაზღვრავს: მოქმედი ტექსტი, ძალაში შესვლის თარიღები და მრავალმხრივი ინსტრუმენტით შეტანილი ნებისმიერი შესაბამისი ცვლილება კონკრეტულ გადახდას უნდა შეუსაბამდეს.
| პარტნიორები A–G | პარტნიორები H–P | პარტნიორები Q–U |
|---|---|---|
| სომხეთი | ჰონგ-კონგი | კატარი |
| ავსტრია | უნგრეთი | რუმინეთი |
| აზერბაიჯანი | ისლანდია | სან-მარინო |
| ბაჰრეინი | ინდოეთი | საუდის არაბეთი |
| ბელარუსი | ირანი | სერბეთი |
| ბელგია | ირლანდია | სინგაპური |
| ბულგარეთი | ისრაელი | სლოვაკეთი |
| ჩინეთი | იტალია | სლოვენია |
| ხორვატია | იაპონია | სამხრეთი კორეა |
| კვიპროსი | ყაზახეთი | ესპანეთი |
| ჩეხეთის რესპუბლიკა | ქუვეითი | შვედეთი |
| დანია | ყირგიზეთი | შვეიცარია |
| ეგვიპტე | ლატვია | თურქეთი |
| ესტონეთი | ლიხტენშტაინი | თურქმენეთი |
| ფინეთი | ლიტვა | უკრაინა |
| საფრანგეთი | ლუქსემბურგი | არაბთა გაერთიანებული საამიროები |
| გერმანია | მალტა | გაერთიანებული სამეფო |
| საბერძნეთი | მოლდოვა | უზბეკეთი |
| ნიდერლანდები | ||
| ნორვეგია | ||
| პოლონეთი | ||
| პორტუგალია |
ამერიკის შეერთებული შტატები ამ სიაში არ შედის. შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათებით სარგებლობამდე ბიზნესმა უნდა გადაამოწმოს, მოქმედებს თუ არა შეთანხმება შესაბამის იურისდიქციასთან. უცხოური საბანკო ანგარიში ან კომპანიის რეგისტრაციის მოწმობა ამ შემოწმებას ვერ ჩაანაცვლებს.
შეუსაბამეთ შეთანხმების მუხლი თქვენს შემოსავალს
| შემოსავალი | ძირითადი კითხვა | მოემზადეთ განხილვისთვის |
|---|---|---|
| ბიზნესმომსახურება | სამეწარმეო მოგების ან მომსახურების შესახებ რომელი დებულება გამოიყენება და არსებობს თუ არა საქართველოში მუდმივი დაწესებულება? | ხელშეკრულება, მომსახურების აღწერა, სამუშაოს შესრულების ადგილები და საქართველოში ყოფნა |
| დივიდენდები | აკმაყოფილებს თუ არა მიმღები რეზიდენტობის, საკუთრებისა და შემოსავლის ფაქტობრივი მიმღების პირობებს? | აქციათა რეესტრი, საკუთრების ისტორია და რეზიდენტობის ცნობა |
| პროცენტი | ვინ იღებს დაფინანსებიდან შემოსავალს და შეთანხმების რომელი პირობები გამოიყენება? | სესხის ხელშეკრულება, გამსესხებლის მონაცემები და გადახდის გრაფიკი |
| როიალტი და პროგრამულ უზრუნველყოფაზე უფლებები | რა უფლებები გადაეცემა და როგორ აკლასიფიცირებს მათ შეთანხმება? | ლიცენზიის პირობები და გამოყენებული უფლებების აღწერა |
| დაქირავებით მუშაობა | სად სრულდება სამუშაო, ვინ არის დამსაქმებელი და ვინ გასწევს ხარჯს? | მოგზაურობის ჩანაწერები, შრომითი ხელშეკრულება და ხარჯების გადაკისრების შეთანხმებები |
| ქონებიდან მიღებული შემოსავალი | სად მდებარეობს ქონება და შეთანხმების რომელი დებულება ვრცელდება შემოსავალზე ან ნამეტზე? | საკუთრების დოკუმენტები, იჯარის ან ნასყიდობის ხელშეკრულება |
დაქირავებით მუშაობიდან მიღებულ შემოსავალზე „183 დღის“ მითითება შეთანხმების სრულ ანალიზს არ წარმოადგენს. შედეგი შესაძლოა დამსაქმებელმა და ანაზღაურების ხარჯის გამწევმა პირმაც განსაზღვროს. ბიზნესისთვის მუდმივი დაწესებულების საკითხის განხილვა შეთანხმების შეფასების პარალელურად უნდა დასრულდეს.
რეზიდენტობის ცნობები, შეღავათები და თანხის დაბრუნება
საქართველოში შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენების პროცედურას არეგულირებს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 დეკემბრის №633 ბრძანება. იგი ითვალისწინებს გადახდის წყაროსთან შეღავათის გამოყენებისა და ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნების გზებს, უცხო ქვეყნის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული რეზიდენტობის ცნობითა და მოთხოვნილი ქართული თარგმანით.
ფორმა N1 არის საგადასახადო აგენტის ინფორმაცია შეთანხმების საფუძველზე გადასახადისგან გათავისუფლების ან წყაროსთან შემცირებული გადასახადის დაკავების შესახებ, რომელიც, როგორც წესი, საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1 აპრილამდე წარედგინება. ფორმა N2 არის არარეზიდენტის დეკლარაცია და გადასახადის დაბრუნების მოთხოვნა. რომელიმე გზის მომზადებამდე შეაგროვეთ ხელშეკრულება, გადახდის მონაცემები და შესაბამისი პერიოდის ცნობა.
გადახდის დოკუმენტაციამ ბუღალტერს უნდა მისცეს ოპერაციის კვალის სრულად გაყოლის შესაძლებლობა: შეთანხმებიდან ინვოისამდე, საბანკო გადახდამდე, გადასახადის გაანგარიშებამდე და დეკლარაციამდე. დაბრუნების მოთხოვნისას დაურთეთ უკვე დაკავებული გადასახადის მტკიცებულებაც და მოთხოვნა თავდაპირველ გადახდას შეუჯერეთ.
შემოსავლის ფაქტობრივი მიმღები და შეთანხმების ბოროტად გამოყენების საწინააღმდეგო წესები
შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათის გამოყენებისთვის მიმზიდველი ნომინალური განაკვეთის მქონე ქვეყნის შერჩევა საკმარისი არ არის. შეისწავლეთ მიმღების როლი, კომერციული შეთანხმება და თანხის შემდგომი გადახდა. შემოსავლის ფაქტობრივი მიმღების მოთხოვნებმა და შეთანხმების ბოროტად გამოყენების საწინააღმდეგო დებულებებმა შეიძლება გავლენა იქონიოს შეღავათის ხელმისაწვდომობაზე.
მრავალმხრივმა ინსტრუმენტმა შეიძლება შეცვალოს მისით მოცული შეთანხმებები. განხილვისას უნდა გამოიყენოთ შესაბამის პერიოდში მოქმედი შეთანხმების პირობები, მათ შორის ცვლილებები, რომლებიც შეღავათის მიღების უფლებაზე მოქმედებს. ქვეყნების განაკვეთების ძველი ცხრილი შეიძლება სასარგებლო მინიშნება იყოს, თუმცა საკუთრების, ფლობის პერიოდისა და ბოროტად გამოყენების საწინააღმდეგო ყველა პირობას ვერ განმარტავს.
როდესაც ორი ქვეყანა ერთსა და იმავე შემოსავალს ბეგრავს
თავდაპირველად განსაზღვრეთ, რეალურად რა დაიბეგრა: მიმღები, შემოსავალი, პერიოდი და სამართლებრივი საფუძველი თითოეულ ქვეყანაში. შეინახეთ დარიცხვის შეტყობინებები და გადახდის მტკიცებულებები. შეთანხმება შეიძლება გადასახადის ჩათვლის ან გათავისუფლების მექანიზმს ითვალისწინებდეს, ხოლო გადახდის არასწორად დამუშავებისას შესაძლოა შესწორება ან დაბრუნება იყოს საჭირო.
ურთიერთშეთანხმების პროცედურა, ანუ MAP, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს შეთანხმებასთან შეუსაბამო დაბეგვრის მოსაგვარებლად. ეს შიდა გასაჩივრებისგან დამოუკიდებელი გზაა. დარიცხვის წინაშე მდგარმა ბიზნესმა ორივე პროცედურა და მათი ვადები უნდა აკონტროლოს და არ ივარაუდოს, რომ ერთი მეორის დაცვას უზრუნველყოფს.
ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებების საკითხებში მხარდაჭერა თქვენი ბიზნესისთვის
ჩვენს ბუღალტრულ და საგადასახადო გუნდს შეუძლია განიხილოს საზღვარგარეთთან დაკავშირებული შემოსავალი, მოაწესრიგოს რეზიდენტობის ცნობის მოთხოვნები, მოამზადოს წყაროსთან დასაკავებელი გადასახადის გაანგარიშება და ხელი შეუწყოს შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათისა და დაბრუნების დოკუმენტაციის მომზადებას. Assio Lex and Associates LLC-ის საგადასახადო კონსულტანტებსა და საგადასახადო იურისტებს შეუძლიათ ბუღალტრული სამუშაო ფართო საერთაშორისო საგადასახადო საკითხს დაუკავშირონ.
მოგვაწოდეთ ჩართული ორი ქვეყანა, გადახდის სახე, განხორციელდა თუ არა გადახდა და დაკავებულია თუ არა გადასახადი. განმეორებადი შეთანხმებისთვის შეგვიძლია დაგეხმაროთ გადახდის საკონტროლო სიის შექმნაში, რომელსაც თქვენი ფინანსური გუნდი მრავალჯერ გამოიყენებს. გაეცანით უცხოეთში გადახდებზე წყაროსთან გადასახადის დაკავებას და საგადასახადო რეზიდენტობა და უცხოური შემოსავალი შემდგომი ნაბიჯებისთვის.
კითხვები ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმებების შესახებ
ათავისუფლებს თუ არა შეთანხმება ყველა უცხოურ გადახდას გადასახადისგან?
არა. შემოსავლის თითოეულ კატეგორიას საკუთარი წესები აქვს, ხოლო შეღავათი მიმღებსა და დამადასტურებელ დოკუმენტებზეა დამოკიდებული. დღგ-ის საკითხი საშემოსავლო გადასახადზე შეთანხმებისგან დამოუკიდებლად განიხილება.
შესაძლებელია შეღავათის განხილვა გადასახადის დაკავების შემდეგ?
დიახ. განიხილეთ დაბრუნების გზა, დაკავების მტკიცებულებები და შესაბამისი ვადები. დაიწყეთ თავდაპირველი გადახდის ჩანაწერებით, რათა მოთხოვნის შეჯერება შესაძლებელი იყოს.
შეგიძლიათ საქართველოს მხარის კოორდინაცია ჩვენს უცხოელ ბუღალტერთან?
დიახ. შეგვიძლია მოვაწესრიგოთ ქართული გაანგარიშებები და ჩანაწერები და თქვენს უცხოელ მრჩეველთან ვიმუშაოთ თითოეული ქვეყნისთვის საჭირო ინფორმაციაზე.