გამომქვეყნებელი Bookkeeping.ge — Assio Lex and Associates LLC
განახლებულია
საერთაშორისო დაბეგვრა და ბიზნესი საქართველოში
საქართველოში ტრანსფერული ფასწარმოქმნა საერთაშორისო ჯგუფის შიდა ფასებს თითოეული ბიზნესის რეალურ საქმიანობას უკავშირებს. Bookkeeping.ge ეხმარება უცხოელთა საკუთრებაში არსებულ კომპანიებს ურთიერთდამოკიდებულ პირებთან აღრიცხვის მოწესრიგებაში, საერთაშორისო დარიცხვების შეფასებასა და საქართველოს საერთაშორისო კონტროლირებული ოპერაციების ანგარიშგებისთვის მომზადებაში.
განიხილეთ ტრანსფერული ფასწარმოქმნა
რომელ ოპერაციებს სჭირდება ტრანსფერული ფასწარმოქმნის შეფასება?
დაიწყეთ ჯგუფის სტრუქტურის სქემით: ვინ ფლობს ქართულ კომპანიას, ვინ აკონტროლებს მის გადაწყვეტილებებს და რომელ უცხოურ ბიზნესებთან აქვს მას ოპერაციები. საერთაშორისო კონტროლირებული ოპერაციები შეიძლება მოიცავდეს მომსახურებას, საქონელს, დაფინანსებას ან ინტელექტუალურ საკუთრებას. მცირე ადგილობრივ გუნდს შესაძლოა ჰქონდეს მნიშვნელოვანი ოპერაციები ურთიერთდამოკიდებულ პირებთან მაშინაც კი, როდესაც მესამე პირებთან მისი ბრუნვა მცირეა.
ურთიერთდამოკიდებულების დასადგენად მნიშვნელოვანია 50%-ზე მეტი წილის ფლობა ან ბიზნესგადაწყვეტილებებზე ფაქტობრივი კონტროლი, მათ შორის საერთო კონტროლი. შეღავათიანი დაბეგვრის იურისდიქციების პირებთან ოპერაციებიც შეიძლება იყოს კონტროლირებული, ურთიერთდამოკიდებულების გარეშეც. ეს კონტრაგენტები საწყის შემოწმებაში ჩართეთ.
საქართველო შესაბამის საერთაშორისო კონტროლირებულ ოპერაციებზე გაშლილი ხელის პრინციპს იყენებს. პრაქტიკული კითხვა ასეთია: შეთანხმდებოდნენ თუ არა დამოუკიდებელი ბიზნესები შესადარის პირობებზე შესადარის გარემოებებში. ჯგუფის ხელმოწერილი ხელშეკრულება საწყისი საფუძველია; მნიშვნელოვანია ასევე რეალურად გაწეული მომსახურება, კომერციული პასუხისმგებლობები და ბუღალტრული ჩანაწერები.
| ოპერაცია | რა უნდა შემოწმდეს | გამოსადეგი მტკიცებულებები |
|---|---|---|
| მართვისა და საერთო მომსახურებები | რას იღებს ქართული ბიზნესი და როგორ ნაწილდება დარიცხვები | მომსახურების აღწერა, შესრულებული სამუშაოს შედეგები, განაწილების უწყისები და ინვოისები |
| აქციონერისა და ჯგუფის სესხები | დაფინანსების პირობები, პროცენტი, ვალუტა, უზრუნველყოფა და დაფარვის პირობები | სესხის ხელშეკრულებები, დაფარვის გრაფიკები და დაფინანსების შესადარისი მონაცემები |
| პროგრამული უზრუნველყოფა, ლიცენზიები და როიალტი | გადაცემული უფლებები, საკუთრება და ინტელექტუალური საკუთრების საფუძვლად არსებული საქმიანობა | სალიცენზიო ხელშეკრულებები, შემუშავების ჩანაწერები და უფლებების დოკუმენტაცია |
| საქონელი და დისტრიბუცია | კომერციული ფუნქციები, მარაგებზე პასუხისმგებლობები და მარჟები | მიწოდების ხელშეკრულებები, საბაჟო ჩანაწერები და სეგმენტირებული ფინანსური შედეგები |
| შემუშავებისა და მხარდაჭერის მომსახურებები | ვინ ხელმძღვანელობს სამუშაოს და ატარებს კომერციულ რისკებს | პროექტის ჩანაწერები, პერსონალის პასუხისმგებლობები და ხარჯების შეჯერებები |
კონტროლირებული ოპერაციების ახალი ანგარიშგება 2026 წელს
2026 წლის თებერვლის ცვლილებით შემოღებულ იქნა საერთაშორისო კონტროლირებული ოპერაციების დანართი, 2025 საანგარიშგებო წლიდან. ანგარიშგების ზღვარია ჯამური თანხა, რომელიც აღემატება 500,000 GEL-ს. გაანგარიშება ასევე მოიცავს უსასყიდლო ოპერაციებსა და დებიტორული და კრედიტორული დავალიანების დაუფარავ ნაშთებს, ამიტომ მხოლოდ ინვოისების შემოწმებამ შესაძლოა ანგარიშგების ვალდებულება გამოგაპაროთ.
დანართი მოითხოვს ინფორმაციას კონტრაგენტებისა და კონტროლირებული ოპერაციების შესახებ. კომპანიებმა წარდგენილი მაჩვენებლები უნდა დაუკავშირონ მთავარ წიგნს, ჯგუფის ნაშთებსა და საფუძვლად არსებულ ხელშეკრულებებს. დანართის 500,000 GEL-ის ზღვარი ანგარიშგების ვალდებულებას წარმოშობს; იგი ამ თანხაზე ნაკლები ოპერაციებისთვის ტრანსფერული ფასწარმოქმნის წესებისგან ზოგად გათავისუფლებას არ ქმნის.
| მოგების გადასახადის მოდელი | სად ერთვის დანართი | პირველი წარდგენის ვადა 2026 წელს |
|---|---|---|
| განაწილებული მოგების მოდელი | მარტის მოგების გადასახადის დეკლარაცია | 2026 წლის 15 აპრილი |
| მოგების გადასახადის წლიური დეკლარაცია | მოგების გადასახადის წლიური დეკლარაცია | 2026 წლის 1 აპრილი |
ეს პირველი ვადები უკვე გასულია. კომპანიამ, რომელიც თავის მდგომარეობას 2026 წლის ოქტომბერში აფასებს, უნდა შეამოწმოს უკვე წარდგენილი 2025 წლის დანართი, გამოავლინოს გამოტოვებები და საჭიროებისას მოამზადოს კორექტირებები. შემდეგი საანგარიშგებო ციკლისთვის ურთიერთდამოკიდებულ პირთა რეესტრი წლის განმავლობაში აწარმოეთ და არა წარდგენის დროს აღადგინოთ.
ჯგუფის შიდა დარიცხვებიდან დასაბუთებულ ფასწარმოქმნის ანალიზამდე
გაიგეთ ბიზნესის არსი
აღწერეთ, რას აკეთებს ქართული კომპანია, რა აქტივებს იყენებს და რა რისკებს მართავს. შეადარეთ ეს უცხოელი კონტრაგენტის როლს. რუტინულ დამხმარე საქმიანობასა და ღირებული ტექნოლოგიის მფლობელ ბიზნესს განსხვავებული ანალიზი სჭირდება, მაშინაც კი, თუ მათ ინვოისებში ერთი და იგივე აღწერაა გამოყენებული.
შეარჩიეთ და დაასაბუთეთ მეთოდი
აღიარებული მეთოდებია შედარებადი არაკონტროლირებული ფასის, გადაყიდვის ფასის, დანახარჯების დამატების, ოპერაციის წმინდა მარჟისა და მოგების გაყოფის მეთოდები. ყველაზე შესაფერისი მეთოდი განისაზღვრება ოპერაციისა და ხელმისაწვდომი მტკიცებულებების მიხედვით. დაუსაბუთებელი სტანდარტული ფასნამატი ნაკლებად გამოსადეგია, ვიდრე შერჩეული მეთოდისა და შესადარისი მონაცემების დოკუმენტირებული განმარტება.
შეაჯერეთ ფინანსური ინფორმაცია
დაუკავშირეთ ოპერაციების ჯამები, ხარჯების ჯგუფები, განაწილების საფუძვლები და მარჟები ბუღალტრულ ჩანაწერებს. სადაც ანალიზი მოითხოვს, გამიჯნეთ დაუკავშირებელი შემოსავალი და განსაკუთრებული მუხლები. შეინახეთ კორექტირებების ჩანაწერები, რათა ჯგუფის ფინანსურმა გუნდმა და ადგილობრივმა ბუღალტერმა გაანგარიშების გამეორება შეძლონ.
შექმენით გამოსადეგი ტრანსფერული ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია
- ჯგუფის საკუთრების სტრუქტურის სქემა და უცხოელი ურთიერთდამოკიდებული პირების სია.
- ხელშეკრულებები, ცვლილებები, ინვოისები და წლის ბოლოს დებიტორული/კრედიტორული დავალიანების ნაშთების დადასტურებები.
- რეალურად გაწეული მომსახურების, მიწოდებული საქონლის, დაფინანსების ან გადაცემული უფლებების აღწერა.
- ფუნქციური ანალიზი და ფასწარმოქმნის მეთოდის შერჩევის დასაბუთება.
- შესადარისი ინფორმაცია, ძიების დაშვებები და შესაბამისი ფინანსური გაანგარიშებები.
- ანალიზის, ადგილობრივი აღრიცხვისა და კონტროლირებული ოპერაციების დანართის შეჯერება.
ჯგუფის პოლიტიკამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი კონტექსტი მოგაწოდოთ. ადგილობრივ დოკუმენტაციაში მაინც უნდა აიხსნას ქართული ბიზნესი და აქ წარდგენილი მაჩვენებლები. სამუშაო დოკუმენტები ხელმისაწვდომი გახადეთ ადგილობრივ საგადასახადო ანგარიშგებაზე პასუხისმგებელი პირებისთვის და ერთადერთი ასლი მხოლოდ უცხოურ დედა კომპანიასთან არ შეინახოთ.
ტრანსფერული ფასწარმოქმნა, გადახდის წყაროსთან დაკავებული გადასახადი და შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათები
ეს შეფასებები სხვადასხვა კითხვას პასუხობს. ტრანსფერული ფასწარმოქმნა შესაბამის მხარეებს შორის პირობებს ამოწმებს. წყაროსთან დაკავებული გადასახადის შეფასება საქართველოში გადახდის საგადასახადო მოპყრობას ეხება. ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებამ შესაძლოა შეზღუდოს დაბეგვრის უფლებები ან შეღავათი უზრუნველყოს. გაშლილი ხელის პრინციპით განსაზღვრულ დარიცხვასაც შეიძლება დასჭირდეს წყაროსთან გადასახადის დაკავების შეფასება, ხოლო შეთანხმების შეღავათი ფასწარმოქმნის დასაბუთებას არ ანაცვლებს.
გაეცანით ჩვენს გზამკვლევებს თემაზე გადახდები საზღვარგარეთ და გადასახადის დაკავება წყაროსთან, ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებები და მუდმივ დაწესებულებებს ჯგუფის ოპერაციების დაგეგმვისას.
ტრანსფერული ფასწარმოქმნის მხარდაჭერა თბილისში
Bookkeeping.ge აერთიანებს ბუღალტრულ ჩანაწერებსა და საგადასახადო საკითხებს. შეგვიძლია მოვაწესრიგოთ ურთიერთდამოკიდებულ პირებთან ოპერაციების უწყისები, გამოვავლინოთ ნაკლული ხელშეკრულებები, შევაჯეროთ ჯგუფის ნაშთები და დაგეხმაროთ კონტროლირებული ოპერაციების დანართისა და სპეციალიზებული ფასწარმოქმნის ანალიზისთვის საჭირო ინფორმაციის მომზადებაში.
ახალი შეთანხმებისთვის ჩვენს გუნდს გაესაუბრეთ პირველ კომპანიათაშორის ინვოისამდე ან სესხის თანხის მიღებამდე. არსებული ჯგუფისთვის დაიწყეთ უახლესი ფინანსური ანგარიშგებით, ურთიერთდამოკიდებულ პირებთან ოპერაციების რეესტრითა და ხელშეკრულებებით. მიმდინარე ბუღალტრული აღრიცხვა ამ სამუშაოს შეიძლება უზრუნველყოფდეს ჩვენი ბუღალტრული პაკეტებისა და საფასურის კალკულატორის მეშვეობით; ტრანსფერული ფასწარმოქმნის დოკუმენტაციის პროექტი ხელმისაწვდომია ცალკე მომსახურებად.
კითხვები ტრანსფერული ფასწარმოქმნის შესახებ
ითვლება თუ არა აქციონერის სესხი ურთიერთდამოკიდებულ პირთან ოპერაციად?
იგი უნდა შევიდეს საწყის შეფასებაში, დაუფარავი ნაშთებისა და დაფინანსების პირობების ჩათვლით. სესხი, რომელზეც მიმდინარე წლის პროცენტის ინვოისი არ არსებობს, მაინც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს ანალიზისა და დანართისთვის.
არის თუ არა დანართი იგივე, რაც ტრანსფერული ფასწარმოქმნის ანგარიში?
არა. დანართში აისახება კონტროლირებული ოპერაციების ინფორმაცია. ფასწარმოქმნის ანგარიში განმარტავს და ასაბუთებს კომერციულ პირობებსა და მეთოდს. ორივე დოკუმენტში მაჩვენებლების თანხვედრა უზრუნველყავით.
შეგვიძლია გამოვიყენოთ ჩვენი დედა კომპანიის დოკუმენტაცია?
გამოიყენეთ იგი საფუძვლად, შემდეგ კი დაუკავშირეთ ქართული სუბიექტის საქმიანობას, ფინანსურ ინფორმაციასა და ადგილობრივ ანგარიშგებას. გვაცნობეთ, რომელი დოკუმენტაცია უკვე არსებობს, რათა შეფასება უკვე შესრულებულ სასარგებლო სამუშაოს დაეყრდნოს.