ბიზნესის გადასახადები საქართველოში

მოგების გადასახადი საქართველოში, თბილისში

მოგების გადასახადის გადამხდელია:

• რეზიდენტი საწარმო;
• არარეზიდენტი საწარმო, რომელიც საქართველოში საქმიანობს მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით ან/და იღებს შემოსავალს საქართველოს წყაროდან.

მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი

რეზიდენტი საწარმოსა და არარეზიდენტი საწარმოს, რომელიც საქართველოში საქმიანობს მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით, მოგების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია (მისი მუდმივი დაწესებულების საქმიანობის საფუძველზე, არარეზიდენტი საწარმოს ან მუდმივი დაწესებულების მიერ განხორციელებული განაცემების/გაწეული ხარჯების მიხედვით):

1. განაწილებული მოგება;
2. ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელი ხარჯები ან სხვა გადახდები;
3. საქონლის/მომსახურების უსასყიდლოდ მიწოდება ან/და ფულადი სახსრების გადაცემა;
4. საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრულ ზღვრულ ოდენობაზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯები.

საგადასახადო განაკვეთი

მოგების გადასახადის განაკვეთია 15%, თუმცა მოგების გადასახადით დასაბეგრი თანხა გამოითვლება დაბეგვრის ობიექტის შესაბამისი განაცემის/გაწეული ხარჯის თანხის 0.85-ზე გაყოფით.

დღგ საქართველოში

დამატებული ღირებულების გადასახადი (დღგ), რომელსაც ზოგ ქვეყანაში საქონლისა და მომსახურების გადასახადი (GST) ეწოდება, ეტაპობრივად დარიცხული გადასახადის სახეა. იგი პროდუქტის ან მომსახურების ფასს წარმოების, დისტრიბუციის ან საბოლოო მომხმარებელზე გაყიდვის თითოეულ ეტაპზე ერიცხება. დღგ მოხმარების გადასახადია, რომელიც პროდუქტს/მომსახურებას მიემართება მიწოდების ჯაჭვის თითოეულ ეტაპზე ღირებულების დამატებისას, წარმოებიდან გაყიდვის მომენტამდე. დღგ არაპირდაპირი გადასახადია, ამიტომ მის ხარჯს ძირითადად საქონლისა და მომსახურების საბოლოო მომხმარებელი ატარებს.

დამატებული ღირებულების გადასახადის გადამხდელია:

• დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი;
• პირი, რომელსაც დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია ევალება;
• პირი, რომელიც საქართველოში საქონლის იმპორტს ან დროებით შემოტანას ახორციელებს, მხოლოდ ამ იმპორტის ან დროებითი შემოტანის ნაწილში, რეგისტრაციის ვალდებულების გარეშე;
• შესაბამის ქართველ საგადასახადო აგენტს შესაძლოა დაევალოს უკუდაბეგვრის დღგ-ის დარიცხვა და გადახდა, როდესაც უცხოელი დასაბეგრი მიმწოდებლისგან, რომელსაც საქართველოში ოპერაციაში მონაწილე დაწესებულება არ აქვს, ყიდულობს მომსახურებას, რომლის გაწევის ადგილიც საქართველოა. იმპორტის დღგ და უკუდაბეგვრის დღგ შესაძლოა ჩვეულებრივი დღგ-ის რეგისტრაციის გარეშეც წარმოიშვას; მხოლოდ მიმწოდებლის მოქალაქეობა არ არის განმსაზღვრელი კრიტერიუმი.
• პირი, რომელიც ეკონომიკურ საქმიანობას ეწევა და რომლის მიერ ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხა 100 000 GEL-ს აღემატება), ვალდებულია
• დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისთვის საგადასახადო ორგანოს მიმართოს დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხის 100 000 GEL-ზე გადაჭარბების დღიდან არაუგვიანეს ორი სამუშაო დღისა;
• დღგ-ის გადამხდელად ჩაითვალოს იმ დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მომენტიდან (ამ ოპერაციის ჩათვლით), რომლის შედეგადაც დასაბეგრი ოპერაციების ჯამური თანხა 100 000 GEL-ს აღემატება.
• დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციებია:
• დასაბეგრი პირის მიერ ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში საქართველოს ტერიტორიაზე საქონლის მიწოდება ანაზღაურების სანაცვლოდ;
• დასაბეგრი პირის მიერ ეკონომიკური საქმიანობის ფარგლებში საქართველოს ტერიტორიაზე მომსახურების გაწევა ანაზღაურების სანაცვლოდ;
• საქონლის იმპორტი.
• ქონების გადასახადი საქართველოში
• ქართულ და უცხოურ საწარმოებს შესაძლოა დაეკისროთ ქონების გადასახადი კანონით განსაზღვრულ დასაბეგრ ბაზაში მოქცეულ ქონებაზე. ეს მხოლოდ შენობების საკუთრებით არ შემოიფარგლება: შესაძლოა საჭირო იყოს შესაბამისი ძირითადი საშუალებების, დაუმონტაჟებელი მოწყობილობების, დაუმთავრებელი მშენებლობისა და ლიზინგით გაცემული ქონების შეფასებაც; მიწაზე ცალკე საგადასახადო წესები მოქმედებს. ქონების გადასახადის პირობები განისაზღვრება შემდეგნაირად:
• რეზიდენტი საწარმო (ქართული კომპანია ან უცხოური სუბიექტის ფილიალი/მუდმივი დაწესებულება) გადასახადს იხდის ბალანსზე ძირითად საშუალებებად აღრიცხულ აქტივებზე, დაუმონტაჟებელ მოწყობილობებზე, დაუმთავრებელ მშენებლობასა და ლიზინგით გაცემულ ქონებაზე; არარეზიდენტი (უცხოური) საწარმო კი — საქართველოში არსებულ ქონებაზე (მათ შორის ლიზინგის, იჯარის, უზუფრუქტის ან მსგავსი ხელშეკრულებით გადაცემულ ქონებაზე).

საწარმოს ქონების გადასახადის წლიურ განაკვეთს მუნიციპალიტეტი ადგენს კალენდარული წლის დასაწყისსა და ბოლოს კომპანიის ბალანსზე აღრიცხული ქონების საშუალო წლიური წმინდა საბალანსო ღირებულების არაუმეტეს 1%-ის ოდენობით. საწარმოები (ქართული საწარმოები, ფილიალები, მუდმივი დაწესებულებები ან უცხოური სუბიექტები) ქონების გადასახადს მიწაზეც იხდიან. საწარმო, ჩვეულებრივ, ქონების გადასახადის დეკლარაციას წარადგენს და შესაბამის წლიურ ქონების გადასახადს იხდის 1 აპრილამდე, წინა წლის დასაბეგრი ქონებისა და მიმდინარე წლის დასაბეგრი მიწის ასახვით. ქონების გადასახადის მიმდინარე გადასახდელი შესაძლოა 15 ივნისამდეც იყოს გადასახდელი, ხოლო მიწის გადასახადი, როგორც წესი, 15 ნოემბრამდე გადაიხდება; უნდა შემოწმდეს გათავისუფლებები და გაანგარიშების სპეციალური წესები. მიწის განაკვეთები განსხვავდება იმის მიხედვით, სასოფლო-სამეურნეოა მიწა თუ არასასოფლო-სამეურნეო. სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთების განაკვეთებს შესაბამისი ადგილობრივი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები განსაზღვრავენ. არასასოფლო-სამეურნეო მიწის განაკვეთები კონკრეტულ ფორმულაზეა დამოკიდებული; გადასახადი გამოითვლება წლიური საბაზისო განაკვეთის (GEL0.24) გამრავლებით ტერიტორიულ კოეფიციენტსა და მიწის ფართობზე. მიწის გადასახადის დიფერენცირება ტერიტორიული კოეფიციენტით ხდება ნაკვეთის მდებარეობისა და ზონების მიხედვით.

გადახდის წყაროსთან დაკავებული გადასახადი საქართველოში

გადახდის წყაროსთან დაკავებული გადასახადი სხვადასხვა გადასახდელზე (მაგალითად, პროცენტზე, როიალტზე, დივიდენდებსა და თანამშრომელთა ხელფასებზე/სარგებელზე). საგადასახადო დეკლარაცია წარდგენილი უნდა იყოს შესაბამისი საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე. განაკვეთები განსხვავდება გადასახდელის სახის მიხედვით:

საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთები

ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი (რეზიდენტობის მიუხედავად) იბეგრება 20%-ით, თუ საქართველოს საგადასახადო კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

გადახდის წყაროსთან დასაბეგრი შემოსავლები იბეგრება შემდეგნაირად:

• ხელფასი — 20%
• დივიდენდები — 5%
• პროცენტი — როგორც წესი, 5%, როდესაც კანონით დადგენილი დაკავების წესი ვრცელდება, სპეციალური გათავისუფლებებისა და ნებისმიერი მოქმედი საგადასახადო შეთანხმების გათვალისწინებით.
• დღგ-ის გადამხდელად არარეგისტრირებული რეზიდენტი ფიზიკური პირისთვის გადახდილი როიალტი — როგორც წესი, 20%-ის დაკავება; არარეზიდენტებისთვის შესაბამის გადახდებზე, ჩვეულებრივ, ცალკე 5%-იანი წესი ვრცელდება, შეღავათიანი დაბეგვრის იურისდიქციების დებულებებისა და შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათების გათვალისწინებით.
• ორგანიზაციაზე, იურიდიულ ან ფიზიკურ პირზე საცხოვრებელი ფართის საცხოვრებელი მიზნით გაქირავებით მიღებული შემოსავალი — 5%
• ფიზიკური პირის მიერ საცხოვრებელი ბინის ან მასზე დამაგრებული მიწით სახლის, ან სატრანსპორტო საშუალების გაყიდვით მიღებული დასაბეგრი ნამეტი — როგორც წესი, 5%, ფლობის ვადასთან დაკავშირებული შესაძლო გათავისუფლებისა და წარდგენის სწორი ვადის შემოწმების შემდეგ.

საქართველოში მიღებული დივიდენდები

დივიდენდის გათავისუფლება დამოკიდებულია გადამხდელზე, მიმღებზე, მოგების პერიოდსა და კანონით დადგენილ პირობებზე. თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის საწარმოს დივიდენდები შეიძლება გათავისუფლდეს საგადასახადო კოდექსის სპეციალური წესით. ქართული საწარმოს მიერ მიღებულ დივიდენდებზე, როგორც წესი, საწარმოთა დივიდენდების წესები ვრცელდება. ყველა ფინანსური ინსტიტუტი ან საჯაროდ ვაჭრობადი კომპანია ავტომატურად გათავისუფლებულ გადამხდელად არ ჩათვალოთ: მოქმედი სპეციალური დებულებები, სხვა შემთხვევებთან ერთად, ეხება ფინანსური ინსტიტუტების მიერ 2023 და შემდგომ წლებში მიღებული მოგებიდან შესაბამის განაწილებებს. დაკავებისგან შეღავათის გამოყენებამდე უნდა შემოწმდეს ოპერაცია და ნებისმიერი მოქმედი საგადასახადო შეთანხმება.

საქართველოში გადახდილი პროცენტი

უცხოელი კორპორაციული აქციონერებისთვის გადახდილი პროცენტი წყაროსთან 5%-ით იბეგრება, თუ შესაბამისი საგადასახადო შეთანხმება შეღავათს არ ითვალისწინებს. ოფშორის რეზიდენტისთვის გადახდისას განაკვეთია 15%. პროცენტის წყაროსთან დაკავების ზოგადი წესით, საქართველოს რეზიდენტი ან არარეზიდენტის მუდმივი დაწესებულება აკავებს 5%-ს ფიზიკური პირისთვის ან საქართველოში მუდმივი დაწესებულების არმქონე არარეზიდენტისთვის გადახდილ შესაბამის პროცენტზე. სპეციალური გათავისუფლებები მოიცავს ლიცენზირებული ფინანსური ინსტიტუტებისგან მიღებულ შესაბამის პროცენტს. ქვემოთ მოცემული მიმღების კატეგორიები ამ წესებთან ერთად უნდა განიხილოთ:

• ფიზიკური პირები.
• არასამეწარმეო იურიდიული პირები მხოლოდ მაშინ, როდესაც პროცენტის შესაბამისი დაბეგვრის წესი რეალურად ვრცელდება; ეს არ არის ცალკე უნივერსალური 5%-იანი კატეგორია.
• არარეზიდენტები, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი დაწესებულება არ აქვთ.

აქციზის გადასახადი საქართველოში

ამ გადასახადს იხდიან ბიზნესსუბიექტები, რომლებიც საქართველოში აქციზურ საქონელს აწარმოებენ ან აქციზური საქონლის იმპორტს ახორციელებენ. საქართველოში დამკვეთის მიერ მიწოდებული ნედლეულით წარმოებულ ან დამზადებულ აქციზურ საქონელზე აქციზის გადამხდელია საქონლის მწარმოებელი. აქციზი არაპირდაპირი გადასახადია, ამიტომ საქართველოში წარმოებული ექსპორტირებული საქონლისთვის გადახდილი აქციზი ექსპორტიორს შეიძლება დაუბრუნდეს. აქციზი ვრცელდება ალკოჰოლურ პროდუქტებზე, სიგარეტსა და თამბაქოს სხვა ნაწარმზე, ავტომობილებზე, ბუნებრივ გაზზე, ნავთობზე, ნავთობის დისტილატებსა და ნავთობისა და ბიტუმოვანი მინერალებისგან წარმოებულ სხვა პროდუქტებზე. ალკოჰოლური სასმელები და თამბაქოს ნაწარმი ასევე ექვემდებარება სავალდებულო აქციზურ მარკირებას. აქციზის განაკვეთები განსაზღვრულია აქციზური საქონლის ფიზიკურ ერთეულზე და პროდუქტის მიხედვით განსხვავდება. გადასახადის გადამხდელები ვალდებული არიან აქციზის დეკლარაცია წარადგინონ და გადასახადი გადაიხადონ საანგარიშო პერიოდის დასრულებიდან 15 დღის განმავლობაში.

საქართველოს ტრანსფერული ფასწარმოქმნის წესები, ზოგადად, მიჰყვება OECD-ის ტრანსფერული ფასწარმოქმნის პრინციპებს და ვრცელდება საერთაშორისო ოპერაციებზე შემდეგ მხარეებს შორის:

• ქართულ კომპანიასა და ურთიერთდამოკიდებულ უცხოურ კომპანიას შორის.
• საქართველოს რეზიდენტ კომპანიასა და არაურთიერთდამოკიდებულ უცხოურ კომპანიას შორის, რომელიც საგადასახადო თავშესაფრის იურისდიქციაში ან ოფშორულ ქვეყანაშია რეგისტრირებული.